Projekt stanowiska w sprawie programu wdrozen innowacji

Bardzo dobry tekst! Gratulacje. Nie śmiem tknąć, więc za to {italikiem w klamrach} oznaczam moje glosy i oznaczenia (literki itp.) nie są to w większości zmiany w tekście - raczej pomysły MarcinCieslak

Pismo do Teresy Lubińskiej
Sekretarza Stanu w Kancelarii PRM

Do wiadomości
Grzegorz Bliźniuk
Podsekretarz Stanu w MSWiA
Zbigniew Olejniczak
Przewodniczący Rady Informatyzacji

Wersja 0.9

Informacje prasowe dotyczące Programu "Wędka Technologiczna" oraz treści zawarte w serwisie internetowym "Budżet Zadaniowy" skłaniają Zarząd Internet Society Polska do zwrócenia uwagi na paradoks związany z działaniami propoponowanymi dla realizacji strategicznego zadania rozwoju sektora wysoko zaawansowanych technologii. Intencją tych działań jest sprzyjanie powstawaniu i rozwojowi tych przedsiębiorstw, których produkty oparte są na wdrożeniach wynalazków. Jednym z ważniejszych źródeł finansowania tego pilotowego zadania ma być priorytet 1 programu operacyjnego UE "Konkurencyjna gospodarka": Informatyzacja gospodarki i nauki.

Rozwój informatyki ma decydujące znaczenie dla jakościowych przekształceń w gospodarce. W dziedzinie informatyki Polska posiada znaczny i nie w pełni wykorzystany potencjał twórczy. Wdrożenia innowacji informatycznych często charakteryzują się niskimi wydatkami na kapitał fizyczny. Dlatego właściwym byłoby rozszerzenie programu Wędki Technologicznej na szerzej rozumiane, związane z naukami ścisłymi, niepatentowalne innowacje.

Prawo patentowe, podobnie jak każde prawo, ma ograniczony zakres działania. Obejmuje ono jedynie część aktywności innowacyjnej, przy czym sfera informatyki należy do tych dziedzin, kyóre nie bez powodu zostały z niej wyłączone. Jesienią 2003 grupa wybitnych europejskich i amerykańskich ekonomistów napisała do Parlamentu Europejskiego list dotyczący związku między patentami na oprogramowanie a rozwojem gospodarczym: "Z analiz naukowych wiadomo, że wydatki przedsiębiorstw na badania i rozwój skutkują wzrostem produktywności, zyskowności i wartości rynkowej firmy, natomiast nie ma dowodów iż patenty mają na te skutki odrębny wpływ, który wykraczałby poza skutki wynikające z wydatków na B+R." Status prawny rozwiązań informatycznych jest określany nie przez prawo patentowe, a przez prawo autorskie.

W Europejskiej Konwencji Patentowej i polskiej ustawie patentowej są jednoznaczne zapisy, mówiące o tym że programów komputerowych nie uważa się za wynalazki. Gdy w latach 2004-2005 kontrowersje wokół projektu dyrektywy o patentowalności rozwiązań informatycznych dotarły do Polski, zarówno rząd jak i polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego w sposób bardzo zdecydowany przeciwstawiali się próbom rozmycia tych zasad, co prowadziłoby do usankcjonowania tysięcy patentów udzielonych przez Europejski Urząd Patentowy. Fachowcy czasami różnią się w poglądach, czy cała informatyka jest z mocy prawa wyłączona z patentowania, jednak polski urząd patentowy wielokrotnie odmawiał patentów na rozwiązania informatyczne, nawet jeśli analogiczne patenty zostały udzielone przez urzędy zagraniczne. Uzasadnienia tych odmów opierają na tezie, że przetwarzanie danych nie należy do dziedziny techniki w sensie prawa patentowego. Patentowalne są rozwiązania, których podstawą teoretyczną są nauki przyrodnicze, natomiast nie są patentowane rozwiązania abstrakcyjno-logiczne, czyli takie które bazują na wiedzy ścisłej (a więc tak matematyce i logice, jak i programowaniu).

Bez rozszerzenia programu Wędka Technologiczna na komercjalizację rozwiązań spoza sfery wynalazczości prace badawcze z informatyki znalazłaby się poza oddziaływaniem tej inicjatywy. Można dodać, że tak pojęte rozszerzone rozumienie wspierania innowacyjności zawarte jest w niedawnej (5 lipca 2006) rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie realizacji wspólnotowego programu lizbońskiego: badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

Parlament Europejski podkreślając znaczenie wspierania integracji produktów, procesów i usług opartych na wiedzy oraz wprowadzania różnych systemów wspierających do sektorów nietechnologicznych zwraca równocześnie uwagę, że innowacje nietechnologiczne obejmują także innowacje socjalne i instytucjonalne. Odnotowując pogląd Komisji Europejskiej, że UE powinna posiadać efektywny, wolny od luk prawnych i przyjazny dla użytkowników system ochrony własności intelektualnej, co sprzyjałoby przedsiębiorczości w dziedzinach zaawansowanych technologicznie, Parlament dodał, że ochrona własności intelektualnej nie może kolidować z otwartym dostępem do dóbr publicznych i wiedzy publicznej. Parlament wezwał Komisję do promowania społeczeństwa sprzyjającego integracji społecznej i opartego na wiedzy poprzez wspieranie, na przykład, wolnego i otwartego oprogramowania oraz licencjonowania typu Powszechna Licencja Publiczna (GPL) i Licencja Publicznej Dokumentacji (PDL).

ISOC Polska apeluje o korektę tworzących program Wędka Technologiczna założeń koncepcyjnych i zapisów prawnych:

1. Skoro przedmiotem patentów mogą być tylko niektóre ważne dla wzrostu i zatrudnienia innowacje nie należy absolutyzować spełniania specyficznych wymogów urzędów patentowych. W ramach programu bezwzględny priorytet powinien być nadany selekcji innowacyjnych rozwiązań pod kątem oceny istoty ich rzeczywistej wartości. Należy uwzględnić, że dla rozwiązań informatycznych, a także innych z niepatentowalnych dziedzin (m. in. w sferze usług) transfer wiedzy odbywa się na podstawie innych niż licencje patentowe zasad prawnych.

2. Należy uwzględnić, że także w dziedzinach, w których patentowanie odgrywa rolę pozytywną, większe znaczenie niż uzyskiwanie patentów ma skuteczność obrony przed oskarżeniami o naruszanie patentów konkurencji. Dlatego program Wędki Technologicznej powinien nie tylko umożliwiać finansowanie kosztów patentowania, lecz równolegle niezbędna jest możliwość uzyskania wsparcia finansowego przy prowadzenie sporów patentowych, również zagranicą. Branża informatyczna powinna uzyskać od państwa polskiego w miarę efektywną całościową ochronę przed roszczeniami opartymi na wątpliwych patentach. Potrzebne są systematyczne działania prowadzące do unieważniania udzielanych przez Europejski Urząd Patentowy patentów na oprogramowanie. Bez nich te niesłusznie udzielone przywileje prowadziłyby do niezasłużonej przewagi rynkowej i blokowania innowacyjnych rozwiązań.

3. Sieciowy charakter systemów informatycznych wymaga odpowiedniej neutralnej technologicznie infrastruktury. Nie może ona istnieć bez koordynacyjnego i finansowego zaangażowania instytucji sfery publicznej. Internet jest najbardziej znanym i najważniejszym przykładem takiego przedsięwzięcia, lecz kwestia interoperacyjności i otwartości standardów to nie tylko sieć internetowa - obejmuje ona całą informatykę. Dlatego w ramach wspierania innowacji należy również uwzględnić możliwość finansowania działań wdrożeniowych korzystnych z punktu widzenia całości systemu norm i standardów.

4. Specjalnego zainteresowania wymagają te inicjatywy, które odbywają się w ramach wspomnianego w rezolucji Parlamentu Europejskiego nowego modelu produkcji społecznej. Próba uruchomienia potencjału intelektualnego polskiej informatyki byłaby niepełna gdyby nie zakładała, że węzłowe prace dotyczące Wolnego i Otwartego Oprogramowania nie były refinansowane przez budżet państwa.

wersja 0.5

Informacje prasowe dotyczące Programu "Wędka Technologiczna" oraz treść informacji zawartych w serwisie internetowym "Budżet Zadaniowy" skłaniają Zarząd Internet Society Polska do zwrócenia uwagi na paradoks jaki pojawił się w związku z tym strategicznym zadaniem.

{A. Wynalazczość}

Określając zadanie rozwoju sektora Wysokich Technologii sformułowano działania, których intencją jest sprzyjanie powstawaniu i rozwojowi przedsiębiorstw w opartych na wdrożeniach wynalazków. Założono też, że jednym z ważniejszych źródeł finansowania tego pilotowego zadania bedzie Program operacyjny UE "Konkurencyjna gospodarka" Priorytet 1. Informatyzacja gospodarki i nauki.

{B. Informatyka przeciw patentom cz. I}

Tymczasem należy uwzględnić iż prawo patentowe posiada ograniczony zakres działania {od razu przeskakujemy z wynalazków na patenty - dokument zbyt szybko zostanie zakwalifikowany jako li tylko antypatentowy} i obejmują jedynie część aktywności innowacyjnej, a sfera informatyki należy do tych dziedzin gdzie żądania pozostawienia jej poza oddziaływaniem prawa patentowego są wyjatkowo głośne. Dzieje się to z dobrze uzasadnionych powodów. Odnośnie związku miedzy patentami na oprogramowanie a rozwojem gospodarczym grupa wybitnych europejskich i amerykańskich ekonomistów napisała jesienią 2003 do Parlamentu Europejskiego: "Z analiz naukowych wiadomo, że wydatki przedsiębiorstw na badania i rozwój skutkują wzrostem produktywności, zyskowności i wartości rynkowej firmy, natomiast nie ma dowodów iż patenty mają na te skutki odrębny wpływ, który wykraczałby poza skutki wynikające z wydatków na B+R."

{C. Informatyka przeciw patentom cz. II}

Jest kwestia dyskusyjną, czy cała informatyka jest wyłączona z patentowania, ale w Europejskiej Konwencji Patentowej i polskiej ustawie patentowej jest bardzo wyraźny zapis, że programów komputerowych nie uważa się za wynalazki. Gdy w latach 2004-2005 kontrowersje wokół projektu dyrektywy o patentowalności rozwiązań informatycznych dotarły do Polski, zarówno rząd jak i polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego w sposób bardzo zdecydowany przeciwstawiali się próbom rozmycia tych zasad i usankcjonowania tysięcy patentów udzielonych przez Europejski Urząd Patentowy {nie bardzo wiadomo dlaczego EPO jest be}.

{proponuje tu nowy akapit - D. Informatyka przeciw patentom cz. III - Polska praktyka patentowa}

Polski urząd patentowy wielokrotnie odmawiał patentów na rozwiązania informatyczne, także w sytuacji gdy takie patenty były udzielane przez urzędy zagraniczne. Uzasadnienia tych odmów opierają na tezie, że przetwarzanie danych nie należy do dziedziny techniki w sensie prawa patentowego. Patentowalne są rozwiązania, których podstawą teoretyczną są nauki przyrodnicze, a nie nauki ścisłe takie jak, matematyka, logika, programowanie. {dlaczego? przydałoby się wyjaśnienie}

{E. Innowacje a informatyka cz I.}

{Gdyby przenosić ten akapit wyżej (wybrane kawałki E+F po A) to ładnie uzupełniamy "wynalazczość" do pełnej "innowacji" wliczając rzeczy techniczne i nietechnicznych}

Rozwój informatyki ma decydujące znaczenie dla jakościowych przekształceń w gospodarce. Akurat w dziedzinie informatyki Polska posiada znaczny nie wykorzystany potencjał twórczy, a wdrożenia innowacji informatycznych często charakteryzują się niskimi wydatkami na kapitał fizyczny. Dlatego właściwym byłoby rozszerzenie programu Wędki Technologicznej na szerzej rozumiane, związane z naukami ścisłymi niepatentowalne innowacje, których status prawny jest określany nie przez prawo patentowe a przez prawo autorskie. {Tu ostrożnie - patrz punkt o GPL. Uwaga na DRM.}. Bez rozszerzenia programu Wędka Technologiczna na komercjalizację rozwiązań spoza sfery wynalazczości prace badawcze z informatyki znalazłaby się poza oddziaływaniem tej inicjatywy. Można dodać, że tak pojęte rozszerzone rozumienie wspierania innowacyjności zawarte jest w niedawnej (5 lipca 2006) rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie realizacji wspólnotowego programu lizbońskiego: badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia.

{F. Innowacje a informatyka cz II.}

{Te argumenty wydają się bardzo dobre na załatanie luki między "wynalazczością" z akapitu drugiego a "patentami" w trzecim.}

{Bardzo dobry argument o nietechnicznych (technika!) innowacjach - dałbym wyżej wtedy (po A) nasze stanowisko nabierze uniwersalniejszego charakteru}

Parlament Europejski podkreślając znaczenie wspierania integracji produktów, procesów i usług opartych na wiedzy oraz wprowadzania różnych systemów wspierających do sektorów nietechnologicznych zwraca przy tym uwagę na fakt, że innowacje nietechnologiczne obejmują także innowacje socjalne i instytucjonalne.

{nowy akapit? G. Ochrona "własności"}

{następne zdania połączyłbym gdzieś z tym gdzie dałem glosę o DRM} Odnotowując pogląd Komisji Europejskiej, że UE powinna posiadać efektywny, wolny od luk prawnych i przyjazny dla użytkowników system ochrony własności intelektualnej, co sprzyjałoby przedsiębiorczości w dziedzinach zaawansowanych technologicznie Parlament dodał, że ochrona własności intelektualnej nie może kolidować z otwartym dostępem do dóbr publicznych i wiedzy publicznej. Parlament wezwał Komisję do promowania społeczeństwa sprzyjającego integracji społecznej i opartego na wiedzy poprzez wspieranie, na przykład, wolnego i otwartego oprogramowania oraz licencjonowania typu Powszechna Licencja Publiczna (GPL) i Licencja Publicznej Dokumentacji (PDL).

ISOC Polska apeluje o korektę tworzących program Wędka Technologiczna założeń koncepcyjnych i zapisów prawnych:

{Tu są bardzo ładne trzy argumenty, nie trzeba rozbijać, dobrze natomiast uwypuklić.}

1. Należy nadać bezwzględny priorytet selekcji innowacyjnych rozwiązań pod kątem oceny istoty ich rzeczywistej wartości. (zdanie pięknie pokrętne)

2. Należy uwzględnić, (...) że transfer wiedzy odbywa się na podstawie innych niż licencje patentowe zasad prawnych.

3. Odejść od absolutyzowania spełniania specyficznych wymagań urzędów patentowych {może po 1, ja tego argumentu nie rozumiem (zbyt niszowy) może przydałoby się małe wyjaśnienie lub nawiązanie do dokumentu? Myślenie polityka: piszą w D że polski urząd jest cacy a tu chce się odebrać urzędowi moc. To jak to jest?}

1. Trzeba odejść od absolutyzowania spełniania specyficznych wymogów urzędów patentowych, a bezwzględny priorytet nadać selekcji innowacyjnych rozwiązań pod kątem oceny istoty ich rzeczywistej wartości. Należy uwzględnić, że dla rozwiązań informatycznych, a także innych z niepatentowalnych dziedzin (chodzi o sferę usług) transfer wiedzy odbywa się na podstawie innych niż licencje patentowe zasad prawnych.

2. Należy uwzględnić, że także w dziedzinach w których patentowanie odgrywa rolę pozytywną większe znaczenie niż uzyskiwanie patentów ma skuteczność obrony przed oskarżeniami o naruszanie patentów konkurencji. Dlatego program Wędki Technologicznej powinien nie tylko umożliwiać finansowanie kosztów patentowania. Niezbędna jest możliwość uzyskania wsparcia finansowego przy prowadzenie sporów patentowych, również zagranicą. Branża informatyczna powinna uzyskać od państwa polskiego w miarę efektywną całościową ochronę przed patentami. Potrzebne są systematyczne działania prowadzące do unieważniania udzielanych przez Europejski Urząd Patentowy patentów na oprogramowanie. Bez nich te niesłusznie udzielone przywileje prowadziłyby do niezasłużonej przewagi rynkowej i blokowania innowacyjnych rozwiązań. {świetne!}

3. Sieciowy charakter systemów informatycznych wymaga odpowiedniej neutralnej technologicznie infrastruktury. Nie może ona istnieć bez koordynacyjnego i finansowego zaangażowania instytucji sfery publicznej. Internet jest najbardziej znanym i najważniejszym przykładem takiego przedsięwzięcia. Lecz kwestia interoperacyjności i otwartości standardów to nie tylko sieć internetowa, lecz cała informatyka. Dlatego w ramach wspierania innowacji należy również uwzględnić możliwość finansowania działań wprowadzających nowe normy i standardy. {i wprowadzające w życie istniejące...}

4. Specjalnego zainteresowania wymagają te inicjatywy, które odbywają się w ramach wspominanego w rezolucji Parlamentu Europejskiego nowego modelu produkcji społecznej. {jakoś połączyć z tamtym} Próba uruchomienia potencjału intelektualnego polskiej informatyki byłaby niepełna gdyby nie zakładała, że węzłowe prace dotyczące Wolnego i Otwartego Oprogramowania nie były refinansowane przez budżet państwa. {ten temat to odrębne przemyślenia, może jedno zdanie więcej? mój ulubiony argument: otwarte oprogramowanie czyni użytkownika równoprawnym podmiotem procesu jego stosowania...}

Patrz np. http://news.zdnet.co.uk/0,39020330,39115945,00.htm
the economists writing to the European Parliament poured scorn on any notion that software patents and business growth are connected, saying most economic research does not support this claim. "What is known via academic research is that although a firm's R&D spending is clearly related to its productivity, profitability or market value, there is little evidence that patents contribute separately to performance, that is, above and beyond R&D spending,"

http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2006-0301+0+DOC+XML+V0//EN European Parliament resolution on implementing the Community Lisbon Programme: more research and innovation - investing for growth and employment: A common approach
The European Parliament,
13. Stresses the importance of promoting the integration of products, processes and knowledge-based services and the introduction of different support systems into non-technological sectors; draws attention in this connection to the fact that non-technological innovation also encompasses social innovation and institutional innovation;
18. Takes note of the Commissions' view that the EU must acquire a cost-effective, legally watertight and user-friendly system of intellectual property protection so as to attract technologically advanced companies; considers that the protection of intellectual property must not interfere with open access to public goods and public knowledge; urges the Commission to promote a socially inclusive knowledge-based society by supporting, for example, free and open source software and licensing concepts like the General Public License (GPL) and the Public Documentation Licence (PDL);